୧୧୯୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ଚୌହାନଙ୍କ ପରାଜୟ ପରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ମାମଲୁକ, ଖଲିଜୀ, ତୁଘଲକ, ସୟଦ ଓ ଲୋଦୀ ବଂଶ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଶାସନ କରିଥିଲେ।
ଆଲ୍ଲାଉଦ୍ଦିନ ଖଲିଜୀଙ୍କ ସେନାପତି ମାଲିକ କାଫୁର ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟରୁ ବିପୁଳ ଧନସମ୍ପତ୍ତି ଲୁଣ୍ଠନ କରି ସୁଲତାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ଓ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ।
ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ତୁଘଲକ ଦିଲ୍ଲୀରୁ ଦୌଲତାବାଦକୁ ରାଜଧାନୀ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ଏବଂ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ତାମ୍ର ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ ଭଳି ବିଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ।
ଗଙ୍ଗବଂଶର ଶାସକ ପ୍ରଥମ ନରସିଂହଦେବ ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ସେନାକୁ ପରାସ୍ତ କରି ସେହି ବିଜୟ ସ୍ମୃତିରେ କୋଣାର୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।
ଗଜପତି କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ସମୟରେ ସାମରିକ ବିଜୟ, ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱଚ୍ଛଳତା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିକାଶ ଘଟିଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଉତ୍କଳ ଇତିହାସର ସୁବର୍ଣ୍ଣଯୁଗ କୁହାଯାଏ।
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ହରିହର ଓ ବୁକ୍କା ନାମକ ଦୁଇ ଭାଇ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।
ବିଜୟନଗରର ବିଖ୍ୟାତ ଶାସକ କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟ ତେଲୁଗୁ ଭାଷାରେ ପ୍ରଶାସନ ଓ ରାଜନୀତି ଉପରେ ଆମୁକ୍ତ ମାଲ୍ୟଦା ନାମକ ମହାକାବ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ।
୧୫୬୫ ମସିହାର ତାଲିକୋଟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ସୁଲତାନମାନଙ୍କ ମିଳିତ ସେନା ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ପରାସ୍ତ କରି ତାହାର ଧ୍ୱଂସସାଧନ କରିଥିଲେ।
୧୫୨୬ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାବର ଇବ୍ରାହିମ ଲୋଦୀଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି ଭାରତରେ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।
ଆକବର ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥିରତା ଆଣିବା ପାଇଁ ଜିଜିଆ କର ଉଚ୍ଛେଦ କରିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ସହନଶୀଳ ସୁଲହ-ଇ-କୁଲ ନୀତି ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ।
ଆକବର ଶାସନକୁ ସୁପରିଚାଳନା କରିବା ଲାଗି ସମଗ୍ର ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ବାରଟି ସୁବାରେ ବିଭକ୍ତ କରିବା ସହ ମାନସବଦାରୀ ପ୍ରଥା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ।
ଆକବରଙ୍କ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ତୋଡ଼ରମଲ୍ଲ ଜମିଜମାର ପଦ୍ଧତିଗତ ସର୍ଭେକ୍ଷଣ ଓ ଫସଲର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି ଏକ ଦକ୍ଷ ରାଜସ୍ୱ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗଢ଼ିଥିଲେ।
୧୬୭୧ ମସିହାର ସରାଇଘାଟ ନୌଯୁଦ୍ଧରେ ଅହୋମ ସେନାପତି ଲଚିତ ବୋରଫୁକନ ବିରାଟ ମୋଗଲ ବାହିନୀକୁ ପରାସ୍ତ କରି ନିଜ ସ୍ୱାଧୀନତା ବଜାୟ ରଖିଥିଲେ।
୧୬୭୫ରେ ଗୁରୁ ତେଗ ବାହାଦୂରଙ୍କ ବଳିଦାନ ପରେ ଦଶମ ଶିଖ ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହ ଧର୍ମ ଓ ନ୍ୟାୟ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଖାଲସା ଗଠନ କରିଥିଲେ।
ମଧ୍ୟଯୁଗରେ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ନଗଦ ମୁଦ୍ରା ବହନ ନ କରି ନିରାପଦରେ ଆର୍ଥିକ କାରବାର ସମ୍ପାଦନ ପାଇଁ ହୁଣ୍ଡି ବ୍ୟବସ୍ଥା ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ।