ଭାରତର ସଂସଦ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏବଂ ଏହା ଏକ ଦ୍ବି-ସଦନୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଟେ।
ଲୋକସଭାର ସର୍ବାଧିକ ସଭ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ୫୫୦ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ରାଜ୍ୟସଭାର ସର୍ବାଧିକ ସଭ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ୨୫୦ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଅଟେ।
ଲୋକସଭାର ସଦସ୍ୟମାନେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାର ସଦସ୍ୟମାନେ ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଭାରତର ସଂସଦୀୟ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମୁଖ୍ୟତଃ ବ୍ରିଟେନ ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନରୁ ଅନୁକରଣ କରାଯାଇଛି।
ଲୋକସଭାର ବୈଠକ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାର ବୈଠକ ଭାରତର ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥାଏ।
ଶାସନରେ ନ୍ୟାୟ ଓ ଧାର୍ମିକତାର ପ୍ରତୀକ ସ୍ଵରୂପ ଐତିହାସିକ ସିଙ୍ଗୋଲକୁ ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ଆସନ ନିକଟରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି।
କେନ୍ଦ୍ର କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ଵାଧୀନ ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦକୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ।
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହେଉଛନ୍ତି ନାମକୁ ମାତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି ଶାସନର ବାସ୍ତବ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ଅଧିକାରୀ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦ ନିଜର ସମସ୍ତ ନୀତି ତଥା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମିଳିତ ଭାବେ ଲୋକସଭା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହିଥାନ୍ତି।
ସଂସଦରେ କୌଣସି ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବିଧେୟକ ଉଭୟ ସଦନରେ ଗୃହୀତ ହୋଇ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇବା ପରେ ଆଇନରେ ପରିଣତ ହୁଏ।
ଅର୍ଥ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଧେୟକ କେବଳ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ପୂର୍ବ ଅନୁମତି କ୍ରମେ ପ୍ରଥମେ ଲୋକସଭାରେ ହିଁ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇପାରିବ।
ସମ୍ବିଧାନର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଓ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରେ।
କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ନିମନ୍ତେ କେନ୍ଦ୍ର ତାଲିକା, ରାଜ୍ୟ ତାଲିକା ଏବଂ ଯୁଗ୍ମ ତାଲିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
ଓଡ଼ିଶାର ରାଜ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଏକ ସଦନ ବିଶିଷ୍ଟ ଅଟେ, ଯାହା ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ଥିବା ବିଧାନସଭାକୁ ନେଇ ଗଠିତ।
ଭାରତୀୟ ସଂସଦରେ ବର୍ଷକୁ ସାଧାରଣତଃ ବଜେଟ୍, ମୌସୁମୀ ଏବଂ ଶୀତକାଳୀନ ଭଳି ତିନୋଟି ଅଧିବେଶନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ।