ଆମ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ପୋଷାକ, ଖାଦ୍ୟ, ବହିପତ୍ର ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ସମ୍ବଳ ବା ସାଧନର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥାଏ। ଏହି ସାଧନଗୁଡ଼ିକୁ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରରେ ‘ଉତ୍ପାଦନର କାରକ’ କୁହାଯାଏ। ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଚାରୋଟି ପ୍ରମୁଖ କାରକ ରହିଛି— ଭୂମି, ଶ୍ରମ, ପୁଞ୍ଜି ଏବଂ ଔଦ୍ୟୋଗିକୀ। ଏହା ସହିତ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସହାୟକ କାରକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି କମ୍ ସମୟ ଓ କମ୍ ସାଧନରେ ଅଧିକ ତଥା ଉନ୍ନତ ମାନର ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନ କରିବାରେ ବିଶେଷ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ।
‘ଭୂମି’ କହିଲେ କେବଳ ଚାଷଜମି କିମ୍ବା ବାସସ୍ଥାନକୁ ବୁଝାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ମୃତ୍ତିକା, ଜଳ, ଜଙ୍ଗଲ, ବାୟୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଭଳି ସମସ୍ତ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଏହାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସେହିପରି ଉତ୍ପାଦନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ପରିଶ୍ରମକୁ ‘ଶ୍ରମ’ କୁହାଯାଏ। ମନୁଷ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ଉପଯୁକ୍ତ ଶିକ୍ଷା, ତାଲିମ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ଦକ୍ଷତା, ଜ୍ଞାନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ, ସେତେବେଳେ ସେ ‘ମାନବ ପୁଞ୍ଜି’ରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ଭାରତରେ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟାରେ କର୍ମକ୍ଷମ ଯୁବପିଢ଼ି ଥିବାରୁ ଏହା ଦେଶକୁ ଏକ ବଡ଼ ଜନସାଂଖ୍ୟକୀୟ ଲାଭାଂଶ ପ୍ରଦାନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
‘ପୁଞ୍ଜି’ ହେଉଛି ଉତ୍ପାଦନରେ ଲାଗୁଥିବା ଅର୍ଥ ଏବଂ ମାନବକୃତ ସମ୍ପତ୍ତି, ଯେପରିକି— ଯନ୍ତ୍ରପାତି, କାରଖାନା ଗୃହ, ସରଞ୍ଜାମ ଓ ପରିବହନ ସାଧନ। ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ନିଜ ସଞ୍ଚୟ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଋଣ କିମ୍ବା ପୁଞ୍ଜି ବଜାରରୁ ଅଂଶଧନ ବିକ୍ରି କରି ଏହି ପୁଞ୍ଜି ସଂଗ୍ରହ କରିଥାନ୍ତି। ‘ଔଦ୍ୟୋଗିକୀ’ ବା ଉଦ୍ୟୋଗ ହେଉଛି ଉତ୍ପାଦନର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରଧାନ ଚାଳକ ଶକ୍ତି। ଜଣେ ଉଦ୍ୟୋଗପତି ନୂତନ ପରିକଳ୍ପନା ସହିତ ବ୍ୟବସାୟର ଆର୍ଥିକ ବିପଦ ଓ ଆଶଙ୍କାକୁ ବହନ କରି ଭୂମି, ଶ୍ରମ ଓ ପୁଞ୍ଜିକୁ ଏକତ୍ରିତ କରନ୍ତି ଏବଂ ସମାଜ ପାଇଁ ନୂଆ କର୍ମସଂସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ଉତ୍ପାଦନର ଏହି ସମସ୍ତ କାରକ ପରସ୍ପର ପରିପୂରକ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାଙ୍ଗୀ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ। କାର୍ଯ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ କୃଷି ପରି କେତେକ କ୍ଷେତ୍ର ଶ୍ରମ-ପ୍ରଧାନ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବୈଷୟିକ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପୁଞ୍ଜି-ପ୍ରଧାନ ହୋଇଥାଏ। ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିବେକପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାର, ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ଧାରଣୀୟ ବିକାଶ ପ୍ରତି ଯତ୍ନବାନ ହେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଏହା ସହିତ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିବେଶ ଓ ଯଥୋଚିତ ପାରିଶ୍ରମିକ ଦେବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ସଂଗଠିତ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ (ସି.ଏସ୍.ଆର୍.) ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଜର ଉନ୍ନତି କରିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟବସାୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ମୁଖ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅଟେ।