ପ୍ରାଚୀନ ମେସୋପଟାମିଆର ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଣାଳୀରେ ୧ ଏବଂ ୧୦ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ସଙ୍କେତ ବ୍ୟବହାର କରି ୧ ରୁ ୫୯ ଯାଏଁ ସଂଖ୍ୟା ଲେଖାଯାଉଥିଲା ।
ଆରବ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଭାରତୀୟ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ‘ୟୁରୋପୀୟ ସଂଖ୍ୟା ସୂଚକ’ ବୋଲି କହୁଥିଲେ ।
ସ୍ଥାନୀୟମାନ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସଙ୍କେତର ସ୍ଥାନ ବା ଅବସ୍ଥିତି ଉପରେ ତାର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଭର କରେ ।
ମାୟା ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଭୂସମାନ୍ତର ଭାବେ ସଜାଇ ଲେଖାଯାଉଥିଲା ।
ଇଟାଲୀୟ ଗଣିତଜ୍ଞ ଫିବୋନାସି ପ୍ରାୟ ୧୨୦୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ୟୁରୋପରେ ଭାରତୀୟ ସଂଖ୍ୟା ପଦ୍ଧତି ଆପଣେଇବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ ।
ଚୀନ୍ ଦେଶର ରଡ୍ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଣାଳୀରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରର ଭୂସମାନ୍ତର ଦଣ୍ଡିକା ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା ।
ପପୁଆ ନିଉଗିନିର ଏକ ଆଦିବାସୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ ବ୍ୟବହାର କରି ୨୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଣନା କରୁଥିଲେ ।
ବଖ୍ଶାଲୀ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ଶୂନକୁ ଏକ ବର୍ଗାକାର ଚିହ୍ନ ଭାବରେ ପ୍ରଥମ ଥର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା ।
ଭାରତୀୟ ଗଣିତଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମଗୁପ୍ତ ‘ବ୍ରହ୍ମସ୍ଫୁଟସିଦ୍ଧାନ୍ତ’ ପୁସ୍ତକରେ ଶୂନ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଗାଣିତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ନିୟମ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ।
ମାୟା ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଣାଳୀରେ ଶୂନ ପାଇଁ ଏକ ପକ୍ଷୀର ଚିତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା ।
ମିଶରୀୟ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଣାଳୀର ମାର୍ଗଦର୍ଶୀ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ୧୦ ର ଘାତ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା ।
ରୋମାନ୍ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଣାଳୀରେ 'C' ସଙ୍କେତଟି ୫୦ ସଂଖ୍ୟାକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।
ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ଗୁମୁଲଗାଲ୍ ଆଦିବାସୀମାନେ ୬ ରୁ ବଡ଼ ଯେକୌଣସି ସଂଖ୍ୟାକୁ ‘ରାସ୍’ ବୋଲି କହୁଥିଲେ ।
ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ମିଳିଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ଲେବୋମ୍ବୋ ହାଡ଼ଟି ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ଅଟେ ।
ମେସୋପଟାମିଆର ପ୍ରାଚୀନ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଣାଳୀ ୬୦ ଆଧାର ବିଶିଷ୍ଟ ଷଷ୍ଠ୍ୟଂଶ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଣାଳୀ ଥିଲା ।