ସମାନୁପାତ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କରିବା ବେଳେ ରାଶିଗୁଡ଼ିକର ଏକକ ସମାନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ।
ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଚା' (୨୦୦ ଗ୍ରାମକୁ ₹୨୦୦) ମେଘାଳୟର ଚା' (୧ କି.ଗ୍ରା. କୁ ₹୮୦୦) ତୁଳନାରେ ଶସ୍ତା ଅଟେ ।
୧ ଏକର ଜମିର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୪୩,୫୬୦ ବର୍ଗଫୁଟ ଅଟେ ।
ଯଦି ଗାଡ଼ିର ଗତି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ତେବେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରାର ସମୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ତେଣୁ ଏହା ଏକ ସରଳ ସମାନୁପାତ ।
ଆର୍ଯ୍ୟଭଟ୍ଟଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଇଚ୍ଛାଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ (ଫଳ × ଇଚ୍ଛା) କୁ ପ୍ରମାଣ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କରାଯାଏ ।
୧ ଲିଟର ୧୦୦ ମିଲିଲିଟର ସହିତ ସମାନ ।
୧ ହେକ୍ଟର ଜମି ୧୦,୦୦୦ ବର୍ଗ ମିଟର ସହିତ ସମାନ ।
୧ ମିଟର ପ୍ରାୟ ୧୦.୭୬୪ ଫୁଟ ସହିତ ସମାନ ।
ଏକ ପରିମାଣ x କୁ m : n ଅନୁପାତରେ ବାଣ୍ଟିଲେ, ପ୍ରଥମ ଭାଗର ପରିମାଣ m × x / (m + n) ହେବ ।
4 : 7 ଏବଂ 12 : 21 ଅନୁପାତ ଦୁଇଟି ପରସ୍ପର ସମାନୁପାତୀ ନୁହନ୍ତି ।
ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ ଆର୍ଯ୍ୟଭଟ୍ଟ ସମାନୁପାତୀ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ ପାଇଁ 'ତ୍ରୈ-ରାଶି' ବା 'ତିନିର ନିୟମ' ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ।
ଏକ ଅନୁପାତର ଉଭୟ ପଦରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସଂଖ୍ୟା ଯୋଗ କଲେ ମିଳୁଥିବା ନୂତନ ଅନୁପାତଟି ମୂଳ ଅନୁପାତ ସହିତ ସମାନୁପାତୀ ହୋଇଥାଏ ।
କୌଣସି ଅନୁପାତର ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ଗ.ସା.ଗୁ. ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କଲେ ଅନୁପାତଟି ଲଘିଷ୍ଠ ଆକାରରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।
ଯଦି ଚାରୋଟି ରାଶି a, b, c, d ସମାନୁପାତରେ ଥାଆନ୍ତି, ତେବେ a × c = b × d ହେବ ।
a : b ଅନୁପାତରେ ଥିବା ପ୍ରଥମ ପଦ 'a' କୁ 'ପୂର୍ବପଦ' ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ 'b' କୁ 'ପର ପଦ' କୁହାଯାଏ ।