‘ଭରତଙ୍କ ଚିତ୍ରକୂଟ ଯାତ୍ରା’ ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ଅଧ୍ୟାପକ ଶ୍ରୀଧର ଦାସଙ୍କ ଲିଖିତ ‘ରାମାୟଣ କାହାଣୀ’ ପୁସ୍ତକରୁ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଛି।
ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭରତ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁମନ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳ ସଜାଇ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
ଦୁର୍ଗମ ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରି ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଶୃଙ୍ଗବେରପୁରଠାରେ ଶବରରାଜା ଗୃହକଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ।
ଶ୍ରୀରାମ ବନରେ ଫଳମୂଳ ଖାଇ ବୃକ୍ଷମୂଳରେ ଶୋଇଥିବା କଥା ଗୃହକଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି ଭରତଙ୍କ ଶୋକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା।
ଭରତ ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରାତ୍ରି କଟାଇ ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ପଥ ଦେଇ ଚିତ୍ରକୂଟ ଅଭିମୁଖେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ଆଗମନ ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରଥମେ ସନ୍ଦେହ ପ୍ରକାଶ କରି ଭରତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବିଥିଲେ।
ଶ୍ରୀରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରି ଭରତଙ୍କ ନିଷ୍କପଟ ଭ୍ରାତୃପ୍ରେମ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରକଟ କରିଥିଲେ।
ଚିତ୍ରକୂଟରେ ଚାରି ଭାଇଙ୍କ ମିଳନ ଘଟିବା ପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଖିରୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖର ଲୋତକ ବୋହିଯାଇଥିଲା।
ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ବାଦ ପାଇ ଶ୍ରୀରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ତର୍ପଣ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ।
ଭରତ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ କୁଳର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ତଥା ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ ଅଯୋଧ୍ୟାର ରାଜସିଂହାସନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।
ପିତାଙ୍କ ସତ୍ୟରକ୍ଷା ପାଇଁ ଶ୍ରୀରାମ ଚଉଦ ବର୍ଷ ବନବାସ ଶେଷ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଯୋଧ୍ୟା ଫେରିବାକୁ ସମ୍ମତ ହେଲେ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରି ଭରତ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧି ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବାକୁ ରାଜି ହେଲେ।
ଭରତ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପବିତ୍ର ପାଦୁକା ଦୁଇଟିକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କରି ଶୋକାକୁଳ ମନରେ ଅଯୋଧ୍ୟା ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ।
ଭରତ ରାଜଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ତପସ୍ୱୀ ବେଶରେ ରହି ପାଦୁକାକୁ ସିଂହାସନରେ ସ୍ଥାପନ କରି ଶାସନ ଚଳାଇଲେ।
ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କର ଅତୁଳନୀୟ ପିତୃଭକ୍ତି ଏବଂ ଭରତଙ୍କ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ଭ୍ରାତୃଭକ୍ତିର ମହାନ ଆଦର୍ଶ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି।