ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ପିତୃସତ୍ୟ ପାଳନ କରି ଚଉଦ ବର୍ଷ ପାଇଁ ବନବାସ ଯିବା ପରେ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ଶୋକର ଛାୟା ଖେଳିଯାଇଥିଲା। ପିତା ଦଶରଥ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବିରହରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ଭରତ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରି ଏହି ଦାରୁଣ ସମ୍ବାଦ ପାଇବା ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମର୍ମାହତ ହେଲେ। ସେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣି ରାଜସିଂହାସନରେ ବସାଇବା ପାଇଁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁମନ୍ତ ଓ ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳ ସହ ଚିତ୍ରକୂଟ ଯାତ୍ରା କଲେ। ବାଟରେ ସେ ଶୃଙ୍ଗବେରପୁରରେ ଶବରରାଜ ଗୃହକଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ ଏବଂ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବନବାସର କଷ୍ଟ କଥା ଶୁଣି ଶୋକାକୁଳ ହେଲେ। ପରେ ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରାତ୍ରି ବିତାଇ ସେମାନେ ଚିତ୍ରକୂଟ ଅଭିମୁଖେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଦଶବ୍ଦ ଓ ଧୂଳିପଟଳ ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସନ୍ଦେହ କରିଥିଲେ ଯେ ଭରତ ସେମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ ଆସୁଛନ୍ତି। ମାତ୍ର ଶ୍ରୀରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବୁଝାଇ ଭରତଙ୍କ ନିଷ୍କପଟ ଭ୍ରାତୃପ୍ରେମ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦୂରରେ ରଖି ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ କୁଟୀରରେ ପହଞ୍ଚି ତାଙ୍କ ପାଦତଳେ ଲୋଟିପଡ଼ିଲେ। ଚାରି ଭାଇଙ୍କ ମିଳନରେ ସମସ୍ତେ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଖବର ଶୁଣି ଶ୍ରୀରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଗଭୀର ଶୋକ ପ୍ରକାଶ କଲେ ଏବଂ ନଦୀ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତର୍ପଣ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ।
ଭରତ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଅଯୋଧ୍ୟା ଫେରି ରାଜସିଂହାସନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ କାକୁତିମିନତି କଲେ। କୁଳଗୁରୁ ବଶିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ବହୁତ ବୁଝାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀରାମ ପିତାଙ୍କ ସତ୍ୟରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚଉଦ ବର୍ଷ ବନବାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନକରି ଫେରିବାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ମନା କଲେ। ଶେଷରେ ରାମଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଭରତ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧି ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବାକୁ ସମ୍ମତ ହେଲେ। ସେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପାଦୁକା ଯୁଗଳକୁ ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରି ଅଯୋଧ୍ୟା ଫେରିଆସିଲେ।
ଅଯୋଧ୍ୟା ଫେରି ଭରତ ରାଜପ୍ରାସାଦର ସମସ୍ତ ସୁଖଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସେ ନଗର ବାହାରେ ଥିବା ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ତପସ୍ୱୀ ବେଶ ଧାରଣ କରି ରହିଲେ ଏବଂ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପାଦୁକାକୁ ସିଂହାସନରେ ସ୍ଥାପନ କରି ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କଲେ। ଭରତଙ୍କ ଏହି ଅତୁଳନୀୟ ତ୍ୟାଗ ଓ ଭ୍ରାତୃଭକ୍ତି ଦେଖି ଲୋକଙ୍କ ମନର ସମସ୍ତ ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣା ଦୂର ହୋଇଗଲା। ଏହି କାହାଣୀଟି ଭାଇ ଭାଇ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସ୍ନେହ, ତ୍ୟାଗ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠାର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦାହରଣ।