‘ଡମକଚ୍’ ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ବିଶିଷ୍ଟ ଲେଖକ ଶାନ୍ତନୁ କୁମାର ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ‘କରଞ୍ଜିଆ ଡାଏରି’ ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀରୁ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଛି ।
ଏହି ପାଠରେ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଓ ରାଞ୍ଚି ଅଞ୍ଚଳର ଆଦିବାସୀ ଜନଜୀବନ, ପର୍ବପର୍ବାଣି ଏବଂ ଲୋକନୃତ୍ୟର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।
ରାଞ୍ଚି ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟବହୃତ ‘ସାଦ୍ରି’ ଭାଷାଟି ଓଡ଼ିଆ ଏବଂ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାର ସମ୍ମିଶ୍ରଣରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।
ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଆଦିବାସୀମାନେ ବର୍ଷର ବିଭିନ୍ନ ଋତୁ ଓ ସମୟର ଭାବନା ଅନୁସାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନୃତ୍ୟଗୀତ ପରିବେଷଣ କରନ୍ତି ।
କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାଠାରୁ ରଥଯାତ୍ରାର ବାହୁଡ଼ା ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ‘ଡମକଚ୍’ ନୃତ୍ୟ ପାଳିତ ହୁଏ ।
ବାହୁଡ଼ାଠାରୁ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୟରେ ‘ଅଙ୍ଗନାଇ’ ଏବଂ ‘ଝୁମର’ ଗୀତ ସହ ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷିତ ହୁଏ ।
ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘କରମା ପର୍ବ’ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସର ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।
ଭଉଣୀମାନେ ଭାଇର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏବଂ ନିଃସନ୍ତାନ ନାରୀମାନେ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶାରେ କରମା ପର୍ବ ପାଳନ କରନ୍ତି ।
କରମା ପର୍ବରେ ଜଙ୍ଗଲରୁ କରମା ଗଛର ଡାଳ ଆଣି ପୂଜାସ୍ଥଳରେ ପୋତାଯାଏ ଏବଂ ନିକଟରେ ‘ଜାୱା’ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ ।
ପର୍ବର ସାତ-ଆଠ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଓଦା ବାଲିରେ ବିଭିନ୍ନ ଶସ୍ୟ ବିହନ ବତୁରାଇ ଗଜା କରି ‘ଜାୱା’ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ ।
ପୂଜା ପରେ ଝିଅମାନେ କାକୁଡ଼ି ଧରି କରମା ପୂଜାସ୍ଥଳକୁ ସାତଥର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରମ୍ପରା ଅଟେ ।
ଏହି ସମସ୍ତ ପାରମ୍ପରିକ ନୃତ୍ୟରେ ମାଦଲ ବାଦ୍ୟର ଗୁମ୍ ଗୁମ୍ ଶବ୍ଦ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରବଳ ଉତ୍ସାହ ଭରିଦିଏ ।
ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ମା’ ନିଜ ପୁଅର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରି ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଡାଳ ପୂଜା ସହିତ ଜିତିଆ ପର୍ବ ପାଳେ ।
ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଗୀତ ଏବଂ ନୃତ୍ୟ ମୁଖ୍ୟତଃ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭକ୍ତିର ସହ ସମର୍ପିତ ।
ହୋ, ମୁଣ୍ଡା, ଓରାଂ ଏବଂ ମହାନ୍ତ ସମସ୍ତେ ଜୀବନକୁ ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସ ଭାବି ମିଳିମିଶି ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ କରନ୍ତି ।