'ଏବେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିଛି' ଗଳ୍ପଟି ବିଶିଷ୍ଟ ସାହିତ୍ୟିକ ଗୋଦାବରୀଶ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏକ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ କାହାଣୀ। ଏଥିରେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ସ୍ୱାଭିମାନ, ଆତ୍ମମର୍ଯ୍ୟାଦା ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଆଦର୍ଶର ଏକ ନିଚ୍ଛକ ଚିତ୍ର ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଗଳ୍ପର ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ବେଣୁଧର ହେଉଛି ବାଗଲପଡ଼ା ଗାଁର ଜଣେ ଦରିଦ୍ର ଅଥଚ ସ୍ୱାଭିମାନୀ ଯୁବକ। ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ ବନବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ପଢ଼ି ନିଜ ଜୀବନକୁ ଗଢ଼ିବା ସହ ଦେଶର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପ ନେଇଥିଲା। ମାତ୍ର ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଯୋଗୁଁ ତା' ପରିବାର ଉପରେ ଚରମ ଦୁର୍ଦ୍ଦିନ ମାଡ଼ିଆସିଲା ଏବଂ କ୍ରମାଗତ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଧରି ତାଙ୍କ ଘରେ ଚୁଲି ଜଳିଲା ନାହିଁ। ଗାଁର ଅନେକ ଲୋକ ସିରେଇ ଗାଁର ସାହାଯ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଚାଉଳ ଆଣିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବେଣୁଧରର ସ୍ୱାଭିମାନୀ ମନ ଅନ୍ୟ ଆଗରେ ହାତ ପାତି ଭିକ ମାଗିବାକୁ ଉଚିତ ମଣୁ ନ ଥିଲା।
ଦଶ ଦିନ ଧରି ଭୋକ ଉପାସରେ ଛଟପଟ ହେବା ପରେ କ୍ଷୁଧାର ଜ୍ୱାଳା ଅସହ୍ୟ ହେବାରୁ ବେଣୁଧର ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ସାହାଯ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଗଲା। ମାତ୍ର ସେଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଦୟନୀୟ ଅବସ୍ଥା, କାଙ୍ଗାଳପଣ ଏବଂ ପେଟ ବିକଳରେ ଚାଉଳ ମାଗିବାର କରୁଣ ଦୃଶ୍ୟ ତା' ମନକୁ ଗଭୀର ଆଘାତ ଦେଲା। ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ପରି ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଗୌରବମୟ ଜାତି କିପରି ସ୍ୱାଭିମାନ ଭୁଲି ଭିକାରି ପାଲଟିଗଲା, ତାହା ଭାବି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ହେଲା। ତେଣୁ ସେ ଚାଉଳ ନ ନେଇ ସେଠାରୁ ଘୁଞ୍ଚିଆସି ଦୂରରେ ଥିବା ଏକ ଗଛମୂଳେ ନୀରବରେ ବସିରହିଲା।
ସେହି ସମୟରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ-ପ୍ରପୀଡ଼ିତ ଲୋକଙ୍କ ସେବା କାର୍ଯ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ପରମ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ। ସେ ବେଣୁଧର ପାଖକୁ ଆସି ତା' ପିଠିରେ ସ୍ନେହର କୋମଳ ହାତ ରଖି ଚାଉଳ ନେବା ପାଇଁ ପଚାରିଲେ। ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ପର୍ଶ ପାଇ ବେଣୁଧର ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କାନ୍ଦିଉଠିଲା। ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଲା ଯେ ସେ ଭିକ ମାଗିବାକୁ ଆସି ନାହିଁ। ବକୁଳବନ ବିଦ୍ୟାଳୟର ସେହି ଆଦର୍ଶ ଶିକ୍ଷା— "ଜୀବନ ଥିଲେ ଭାଇ ପାତିବା ନାଇଁ ହାତ, ମଣିଷ ପରି ଦିନେ ମଣିଷ ହୋଇବା ତ"— ମନେପକାଇ ସେ ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ପାଦତଳେ ଲୋଟିପଡ଼ିଲା। ଏପରି କଠିନ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ବେଣୁଧରର ଅତୁଳନୀୟ ସ୍ୱାଭିମାନ ଦେଖି ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରିପଡ଼ିଲା। ସେ ଆଶ୍ୱାସନାର ସହ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ଯେଉଁ ଜାତିର ଯୁବକ ପାଖରେ ଏପରି ଆତ୍ମମର୍ଯ୍ୟାଦା ରହିଛି, ସେ ଜାତି ମରି ନାହିଁ; ବରଂ ଏ ଜାତି ଏବେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିଛି।