ଅଣୁବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ର ବିନା ଖାଲି ଆଖିରେ ଦେଖାଯାଉନଥିବା ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଅଣୁଜୀବ କୁହାଯାଏ।
ଅଣୁଜୀବ ପାଣି, ମାଟି, ବାୟୁ, ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଜୀବମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ମିଳିଥାନ୍ତି।
ରବର୍ଟ ହୁକ୍ କର୍କର କୋଷ ଦେଖି ପ୍ରଥମେ କୋଷ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ।
ଆଣ୍ଟୋନି ଭାନ୍ ଲିଉୱିନହକ୍ ବୀଜାଣୁ ଦେଖିଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅଣୁଜୀବ ବିଜ୍ଞାନର ଜନକ କୁହାଯାଏ।
କୋଷ ହେଉଛି ଜୀବନର ମୌଳିକ ଏକକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବ କୋଷରେ ଗଠିତ।
କୋଷର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି କୋଷଝିଲ୍ଲୀ, କୋଷଜୀବକ ଏବଂ ନ୍ୟଷ୍ଟି।
କୋଷଝିଲ୍ଲୀ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପଦାର୍ଥକୁ ଭିତରକୁ ନେଇ ଅଦରକାରୀ ପଦାର୍ଥକୁ ବାହାର କରେ।
କୋଷଜୀବକରେ ଅଧିକାଂଶ ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଘଟେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଉପାଦାନ ରହିଥାଏ।
ନ୍ୟଷ୍ଟି କୋଷର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଓ ବୃଦ୍ଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।
ଉଦ୍ଭିଦକୋଷର କୋଷଭିତ୍ତି ଦୃଢ଼ତା ଦିଏ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣୀକୋଷରେ ସାଧାରଣତଃ କୋଷଭିତ୍ତି ନଥାଏ।
ହରିତଲବକରେ ଥିବା କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍ ଉଦ୍ଭିଦକୁ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଉଦ୍ଭିଦକୋଷର ରସଧାନୀ ପଦାର୍ଥ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ସହିତ କୋଷର ଆକୃତି ବଜାୟ ରଖେ।
ଜୀବ ଶରୀରର ସଂଗଠନର କ୍ରମ ହେଉଛି କୋଷ, ତନ୍ତୁ, ଅଙ୍ଗ, ଅଙ୍ଗସଂସ୍ଥା ଏବଂ ଜୀବ।
ବୀଜାଣୁ ଓ ଏମିବା ଏକକୋଷୀ, କିନ୍ତୁ କିଛି କବକ ଓ ଶୈବାଳ ବହୁକୋଷୀ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ବୀଜାଣୁରେ ସୁଗଠିତ ନ୍ୟଷ୍ଟି ନଥାଏ, ବରଂ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଅଏଡ୍ ଅଞ୍ଚଳ ଥାଏ।
ଭୂତାଣୁ ଅଣକୋଷୀ ଏବଂ ଜୀବନ୍ତ କୋଷ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମାତ୍ର ବହୁଗୁଣିତ ହୁଏ।
କବକ ଓ ବୀଜାଣୁ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁକୁ ବିଘଟିତ କରି ଖତ ତିଆରି କରନ୍ତି ଏବଂ ପରିବେଶ ସ୍ୱଚ୍ଛ ରଖନ୍ତି।
ଇଷ୍ଟ ଚିନିକୁ ବିଘଟନ କରି ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଉତ୍ପାଦନ କରେ, ତେଣୁ ରୁଟି ଓ କେକ୍ ଫୁଲିଯାଏ।
ଲାକ୍ଟୋବାସିଲସ୍ କ୍ଷୀରର ଲାକ୍ଟୋଜ୍କୁ କିଣ୍ବନ କରି ଲାକ୍ଟିକ୍ ଅମ୍ଳ ତିଆରି କରେ, ତେଣୁ ଦହି ଖଟା ହୁଏ।
ରାଇଜୋବିୟମ୍ ଡାଲିଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦର ଚେରଗଣ୍ଠିରେ ରହି ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଯବକ୍ଷାରଜାନକୁ ଉଦ୍ଭିଦଉପଯୋଗୀ କରେ।