ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ ଅନୁଯାୟୀ କେବଳ ରୋଗ ନ ହେବା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶାରୀରିକ, ମାନସିକ ଓ ସାମାଜିକ ଭାବରେ ସୁସ୍ଥ ରହିବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ। ଜଣେ ସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତି ସକାରାତ୍ମକ ମନୋଭାବ ରଖିବା ସହ ସମାଜରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଉତ୍ତମ ସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖେ। ସୁସ୍ଥ ରହିବା ପାଇଁ ସୁଷମ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା, ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ କିମ୍ବା ଯୋଗ କରିବା, ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନିଦ୍ରା ଯିବା, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ରଖିବା ଏବଂ ପ୍ରଦୂଷଣମୁକ୍ତ ପରିବେଶରେ ବାସ କରିବା ନିହାତି ଜରୁରୀ। ଅତ୍ୟଧିକ ମୋବାଇଲ୍ ବ୍ୟବହାର ଓ ଜଙ୍କଫୁଡ୍ ଖାଇବା ଆମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ହାନିକାରକ।
ଶରୀର ଅସୁସ୍ଥ ହେଲେ କ୍ଳାନ୍ତି ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ତଥା ଜ୍ୱର ଓ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ଭଳି ସଂକେତ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ରୋଗ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର—ସଂକ୍ରାମକ ଏବଂ ଅଣସଂକ୍ରାମକ। ବୀଜାଣୁ, ଭୂତାଣୁ, ଆଦିପ୍ରାଣୀ ଓ କୃମି ଭଳି ରୋଗକାରକ ଅଣୁଜୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ରୋଗକୁ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ କୁହାଯାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଦୂଷିତ ବାୟୁ, ଜଳ, ଖାଦ୍ୟ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସଂସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ମଶା ଓ ମାଛି ଭଳି ବାହକ ମାଧ୍ୟମରେ ଜଣଙ୍କଠାରୁ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ; ଯଥା—ଥଣ୍ଡାଜ୍ୱର, ହାଡ଼ିଫୁଟି, ମିଳିମିଳା, ଯକ୍ଷ୍ମା, ହଇଜା, ଟାଇଫଏଡ୍ ଓ ମ୍ୟାଲେରିଆ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଖରାପ ଜୀବନଶୈଳୀ, ପୁଷ୍ଟିହୀନତା ଏବଂ ପରିବେଶଗତ କାରଣରୁ ମଧୁମେହ, କର୍କଟ, ମେଦବହୁଳତା ଓ ହୃଦରୋଗ ଭଳି ଅଣସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାପେ ନାହିଁ।
ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ଆମ ଶରୀରରେ ପ୍ରାକୃତିକ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ରହିଛି। ଟିକା ଶରୀରର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସକ୍ରିୟ କରି ବସନ୍ତ, ପୋଲିଓ, ଟିଟାନସ ଓ ହେପାଟାଇଟିସ୍ ଭଳି ମାରାତ୍ମକ ରୋଗରୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ। ବୀଜାଣୁଜନିତ ସଂକ୍ରମଣର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ପେନିସିଲିନ୍ ଭଳି ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ମାତ୍ର ଏହାର ଅବିଚାରିତ ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା ବୀଜାଣୁମାନେ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ୍ ପ୍ରତିରୋଧୀ ହୋଇପଡ଼ନ୍ତି। ତେଣୁ କେବଳ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ଔଷଧ ସେବନ କରିବା, ଉତ୍ତମ ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆପଣାଇବା ଏବଂ ଏକ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଶୈଳୀ ଅନୁସରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ନିଜକୁ ଓ ସମାଜକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିପାରିବା।