ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଉପରେ ପ୍ରୟୋଗ ହେଉଥିବା ଠେଲା କିମ୍ବା ଟଣା କ୍ରିୟାକୁ ବିଜ୍ଞାନରେ ବଳ କୁହାଯାଏ।
ବଳର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଏକକ ବା ଏସ୍.ଆଇ. ଏକକ ହେଉଛି ନ୍ୟୁଟନ୍ ଏବଂ ଏହାର ସଂକେତ ହେଉଛି N ।
କୌଣସି ବଳ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ପାଇଁ ଅତି କମ୍ରେ ଦୁଇଟି ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ବଳ ପ୍ରୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏକ ବସ୍ତୁର ସ୍ଥିତାବସ୍ଥା, ଗତିର ବେଗ, ଗତିର ଦିଗ କିମ୍ବା ଆକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇପାରେ।
କେବଳ ଦୁଇଟି ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ଶାରୀରିକ ସମ୍ପର୍କ ଥିବା ସମୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବଳକୁ ସଂସ୍ପର୍ଶ ବଳ କୁହାଯାଏ।
ଶରୀରର ମାଂସପେଶୀର ସଂକୋଚନ ଓ ପ୍ରସାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ବଳକୁ ମାଂସପେଶୀୟ ବଳ କୁହାଯାଏ।
ଏକ ବସ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ଗତି କଲେ ସେମାନଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶ ତଳେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ପ୍ରତିରୋଧକାରୀ ବଳକୁ ଘର୍ଷଣ ବଳ କୁହାଯାଏ।
ଘର୍ଷଣ ବଳ ସର୍ବଦା ବସ୍ତୁର ଗତି କିମ୍ବା ଗତି କରିବାର ପ୍ରୟାସର ବିପରୀତ ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ।
ଦୁଇଟି ପୃଷ୍ଠ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗଠନଗତ ଅନିୟମିତତା ବା ଅସମାନତା ପରସ୍ପର ଛନ୍ଦି ହୋଇଯିବା ଯୋଗୁଁ ଘର୍ଷଣ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
ଅମସୃଣ ବା ରୁକ୍ଷ ପୃଷ୍ଠରେ ଘର୍ଷଣ ବଳ ଅଧିକ ଥାଏ ଏବଂ ମସୃଣ ପୃଷ୍ଠରେ ଏହି ବଳ କମ୍ ହୋଇଥାଏ।
ବାୟୁ ଏବଂ ଜଳ ପରି ତରଳ ତଥା ଗ୍ୟାସୀୟ ମାଧ୍ୟମ ଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା ବସ୍ତୁ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଘର୍ଷଣ ବଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ସହିତ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ନଥାଇ ଦୂରରୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବଳକୁ ଅଣ-ସଂସ୍ପର୍ଶ ବଳ କୁହାଯାଏ।
ଏକ ଚୁମ୍ବକ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଏକ ଚୁମ୍ବକ କିମ୍ବା ଚୁମ୍ବକୀୟ ପଦାର୍ଥ ଉପରେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଉଥିବା ବଳକୁ ଚୁମ୍ବକୀୟ ବଳ କୁହାଯାଏ।
ଚୁମ୍ବକର ସମାନ ମେରୁ ପରସ୍ପରକୁ ବିକର୍ଷଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ବିପରୀତ ମେରୁ ପରସ୍ପରକୁ ଆକର୍ଷଣ କରିଥାନ୍ତି।
ଏକ ଚାର୍ଜିତ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚାର୍ଜିତ ବା ଚାର୍ଜହୀନ ବସ୍ତୁ ଉପରେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଉଥିବା ବଳକୁ ସ୍ଥିର-ବୈଦ୍ୟୁତିକ ବଳ କୁହାଯାଏ।
ସମାନ ପ୍ରକାରର ସ୍ଥିର ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଚାର୍ଜ ପରସ୍ପରକୁ ବିକର୍ଷଣ ଏବଂ ବିପରୀତ ପ୍ରକାର ଚାର୍ଜ ପରସ୍ପରକୁ ଆକର୍ଷଣ କରନ୍ତି।
ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଥିବା ଯେକୌଣସି ବସ୍ତୁକୁ ପୃଥିବୀ ନିଜ କେନ୍ଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ଟାଣୁଥିବା ଆକର୍ଷଣ ବଳକୁ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ବଳ କୁହାଯାଏ।
ପୃଥିବୀ ଯେଉଁ ବଳ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ବସ୍ତୁକୁ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଟାଣେ ତାହାକୁ ବସ୍ତୁର ଓଜନ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏହାର ଏକକ ନ୍ୟୁଟନ୍ ଅଟେ।
ସବୁ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ବସ୍ତୁର ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହୁଥିବା ବେଳେ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ବଳର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ଏହାର ଓଜନ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।
ତରଳ ପଦାର୍ଥରେ ବୁଡ଼ି ରହିଥିବା ବସ୍ତୁ ଉପରେ ତରଳ ଦ୍ୱାରା ଉପର ଦିଗକୁ ପ୍ରୟୋଗ ହେଉଥିବା ବଳକୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱବଳ ବା ପ୍ଲାବନ ବଳ କୁହାଯାଏ।