ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦାର୍ଥ ଅସଂଖ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଠନକାରୀ କଣିକାକୁ ନେଇ ଗଠିତ।
ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଦାର୍ଶନିକ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କଣାଦ ‘ବୈଶେଷିକ ସୂତ୍ର’ରେ ପଦାର୍ଥର କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ଅବିଭାଜ୍ୟ କଣିକାକୁ ‘ପରମାଣୁ’ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ।
ପଦାର୍ଥର ଗଠନକାରୀ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଏତେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଯେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସାଧାରଣ ଅଣୁବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ର ସାହାଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ପଦାର୍ଥର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଖାଲି ସ୍ଥାନକୁ ଆନ୍ତଃକଣିକା ସ୍ଥାନ କୁହାଯାଏ।
ପଦାର୍ଥର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପରକୁ ଯେଉଁ ସ୍ଵାଭାବିକ ବଳ ଦ୍ୱାରା ଆକର୍ଷଣ କରି ରଖନ୍ତି, ତାହାକୁ ଆନ୍ତଃକଣିକା ଆକର୍ଷଣ ବଳ କୁହାଯାଏ।
କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆନ୍ତଃକଣିକା ଆକର୍ଷଣ ବଳ ଓ ସେମାନଙ୍କର ତାପୀୟ ଶକ୍ତି ହିଁ ପଦାର୍ଥର ଭୌତିକ ଅବସ୍ଥା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ।
କଠିନ ପଦାର୍ଥରେ ଆନ୍ତଃକଣିକା ଆକର୍ଷଣ ବଳ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ କଣିକା ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଆନ୍ତଃକଣିକା ସ୍ଥାନ ସର୍ବନିମ୍ନ ହୋଇଥାଏ।
କଠିନ ପଦାର୍ଥର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ମୁକ୍ତ ଭାବେ ଗତି ନ କରି କେବଳ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରକମ୍ପିତ ବା ଦୋଳିତ ହୁଅନ୍ତି।
ପ୍ରବଳ ଆନ୍ତଃକଣିକା ଆକର୍ଷଣ ବଳ ଓ ନିବିଡ଼ ସଜ୍ଜା ଯୋଗୁଁ କଠିନ ପଦାର୍ଥର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକାର ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆୟତନ ଥାଏ।
ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଚାପରେ ଯେଉଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରାରେ କୌଣସି କଠିନ ପଦାର୍ଥ ତରଳି ତରଳ ଅବସ୍ଥାରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଏହାର ଗଳନାଙ୍କ କୁହାଯାଏ।
ବରଫର ଗଳନାଙ୍କ ୦°C ଏବଂ ଲୁହାର ଗଳନାଙ୍କ ୧୫୩୮°C ଅଟେ।
ତରଳ ପଦାର୍ଥରେ କଠିନ ତୁଳନାରେ ଆନ୍ତଃକଣିକା ଆକର୍ଷଣ ବଳ ସାମାନ୍ୟ ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ କଣିକା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବ୍ୟବଧାନ ଟିକିଏ ଅଧିକ ଥାଏ।
ତରଳ ପଦାର୍ଥର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ସୀମିତ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରୁଥିବାରୁ ଏହାର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆୟତନ ଥାଏ ମାତ୍ର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକାର ନ ଥାଏ।
ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଚାପରେ ଯେଉଁ ତାପମାତ୍ରାରେ ଏକ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଫୁଟି ବାଷ୍ପରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଏହାର ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କ କୁହାଯାଏ।
ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କଠାରୁ ନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରାରେ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ବାଷ୍ପରେ ପରିଣତ ହେବାର ଧୀର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବାଷ୍ପୀଭବନ କୁହାଯାଏ।
ଗ୍ୟାସୀୟ ପଦାର୍ଥରେ ଆନ୍ତଃକଣିକା ଆକର୍ଷଣ ବଳ ନଗଣ୍ୟ ଏବଂ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆନ୍ତଃକଣିକା ସ୍ଥାନ ସର୍ବାଧିକ ଥାଏ।
ଗ୍ୟାସର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁକ୍ତ ଭାବେ ଗତି କରୁଥିବାରୁ ଏହାର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକାର କିମ୍ବା ଆୟତନ ନ ଥାଏ।
ଉଭୟ ତରଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସୀୟ ପଦାର୍ଥ ସହଜରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ପାରୁଥିବାରୁ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରବାହମାନ କୁହାଯାଏ।
ପଦାର୍ଥର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ନିରନ୍ତର ଗତିଶୀଳ ଏବଂ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ସେମାନଙ୍କର ଗତିବେଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ପଦାର୍ଥକୁ ଗଠନ କରୁଥିବା ମୌଳିକ କ୍ଷୁଦ୍ର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ପରମାଣୁ ଏବଂ ଅଣୁ।