ମାପକ ସିଲିଣ୍ଡରରେ ରଙ୍ଗହୀନ ତରଳର ଆୟତନ ମାପିବା ପାଇଁ ମେନିସ୍କସର ତଳ ଅଂଶ ସହିତ ଆଖି ସମାନ ରଖି ପାଠ୍ୟାଙ୍କ ପଢ଼ାଯାଏ ।
ଚକ୍ଗୁଣ୍ଡ ଏବଂ ଜଳର ମିଶ୍ରଣ ଏକ ସମତୁଲ ମିଶ୍ରଣ ଅଟେ ।
ଡକ୍ଟର ଅସୀମା ଚାଟାର୍ଜୀ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନରେ ଶାନ୍ତି ସ୍ୱରୂପ ଭଟ୍ଟନାଗର ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିବା ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଅଟନ୍ତି ।
ଗ୍ୟାସ ଉପରେ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ ଏହାର ଆୟତନ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଏବଂ ସାନ୍ଦ୍ରତା ହ୍ରାସ ପାଏ ।
ଜଳ ତୁଳନାରେ କୌଣସି ବସ୍ତୁର ଆପେକ୍ଷିକ ସାନ୍ଦ୍ରତା ଏକ ଏକକ ବିହୀନ ସଂଖ୍ୟା ଅଟେ ।
ବରଫର ସାନ୍ଦ୍ରତା ଜଳଠାରୁ ଅଧିକ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଜଳରେ ବୁଡ଼ିଯାଏ ।
୪°C ତାପମାତ୍ରାରେ ଜଳର ସାନ୍ଦ୍ରତା ସର୍ବାଧିକ ହୋଇଥାଏ ।
ସାନ୍ଦ୍ରତାର ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ (SI) ଏକକ ହେଉଛି ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି ମିଲିଲିଟର ।
କୌଣସି ବସ୍ତୁର ସାନ୍ଦ୍ରତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାର ସୂତ୍ର ହେଉଛି ସାନ୍ଦ୍ରତା = ବସ୍ତୁତ୍ୱ / ଆୟତନ ।
ଯେକୌଣସି ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକାର କରାଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନର ପରିମାଣକୁ ଏହାର ବସ୍ତୁତ୍ୱ କୁହାଯାଏ ।
ସାଧାରଣତଃ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଜଳରେ କଠିନ ପଦାର୍ଥର ଦ୍ରବଣୀୟତା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ।
ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ଜଳରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଗ୍ୟାସର ଦ୍ରବଣୀୟତା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ।
ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାପମାତ୍ରାରେ ସଂତୃପ୍ତ ଦ୍ରବଣରେ ଆଉ ଅଧିକ ଦ୍ରବ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ।
ବାୟୁରେ ଅମ୍ଳଜାନ ସର୍ବାଧିକ ପରିମାଣରେ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ବାୟୁର ଦ୍ରାବକ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।
ଜଳରେ ଲୁଣ କିମ୍ବା ଚିନିର ମିଶ୍ରଣ ଏକ ସମତୁଲ ମିଶ୍ରଣ ବା ଦ୍ରବଣ ଅଟେ ।